أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
244
قانون ( فارسى )
بىمعنى است . اگر ورم سخت كبد ، سرطانى باشد . احساس درد شديدتر از آن است كه در ورم سخت غير سرطانى احساس مىشود . آسيبهاى وارده بر رنگ رخساره اشتها و غيره شديدتر است . و امكان دارد كه سكسكه و دل بهم آمدن اضافه شوند . هرگاه ورم سخت در كبد هست و احساس درد نبود ، بدان كه ورم سخت سرگرم ميراندن كبد است . اين را نيز بدان ! كه كبد اندامى است بسيار آماده براى بند آمدن مجارىاش و آمادهء سخت شدن ( تحجر ) بويژه اگر انسان زمانى كه ورم گرم در كبد دارد ، در استعمال خوراكهاى غليظكننده و قبوضيتآور افراط كند . فصل نهم دمل در كبد اكثرا دمل درونى كبد پيامد ورم گرم است ؛ ورم گرم كه بر خود جمع مىآيد دمل مىشود . همينكه ورم گرم شروع به دمل شدن كرد روىآورهايى خودنمائى مىكنند از قبيل : 1 - تب شدت مىيابد . 2 - درد شديد است و روآورهاى ورم گرم شديد مىشوند . 3 - بعد از آن بيمار چندشهاى گوناگون را احساس مىكند . 4 - بيمار به زحمت مىتواند بر پشت بخوابد و بر پهلو نمىتواند بخوابد . هرگاه مادهء تكوين دمل ( دبيله ) مرحلهء جمع آمدن را كامل كرد . روىآورها و پيامدهاى نامبرده تسكين يابند و اگر با دست آن را لمس كنى نرم است . هرگاه دمل درونى كبد تركيد و تب و لرز روى آورد ، چرك وريم از دمل جارى مىشود يا چيزى تهنشين و دردى مانند از آن مىچكد ، كه بيمار در نتيجهء اين تركيدن دمل احساس مىكند كه سبكبار شده و از سنگينى رهيده است . مادهء چرك و ريم يا آن چيز دردىمانند كه از دمل ريزش مىكند و به رودهها مىريزد و همراه مدفوع بيرون داده مىشود ، يا به سوى كليه روى آرد و همراه بول به خارج مىريزد . يا اين مادهء چرك و ريم دمل به فراخناى ( فضاى ) درون راه مىيابد ، و بيمار سبكبار مىشود و لاغرى ببار مىآورد . در اين حالت ملاحظه نمىشود كه مادهء كذائى بوسيلهء مدفوع يا بوسيلهء ادرار تصفيه و پاكسازى بشود . دمل كبد ممكن است ژرفا و در ته كبد باشد و امكان دارد كه در رويهء كبد پديد آيد و به عمق راه نيافته باشد . كه در اين حالات چرك و ريمى كه از دمل كبد مىچكد اختلاف دارند . چرك و ريمى كه از دمل واقع در ژرفاى كبد است به رنگ سياه ديده مىشود . اما چرك و ريمى كه از دمل واقع در رويهء كبد است يا ژرفارو نيست رنگ مايل به سفيد دارد . اين را بايد بدانى !